APOLLO 11
"Tranquility Base here...., the Eagle has landed"

Wat opvalt aan het insigne van Apollo 11 ten opzichte van de anderen is het ontbreken van de namen van de bemanning van het ruimteschip. Dit omdat men vond dat het landen op de maan een prestatie was van het gehele Amerikaanse volk (vandaar de Amerikaanse adelaar) en niet alleen van die drie mannen die min of meer toevallig zo in het vluchtschema stonden dat nummer 11 "hun" vlucht was.

Apollo 11 patch
Apollo 11 AS-506
   
Commandant Neil Armstrong
LM-piloot Edwin "Buzz" Aldrin  
CM-piloot Michael Collins  
   
Lancering 16 juli 1969 
Missieduur 8 dgn. 3 uur. 22 min.
Verblijftijd op de maan 0 dgn. 21 uur. 36 min.
Landing (aarde) 24 juli 1969
   
Lanceerraket Saturn V, (SA-506)
Commandomodule "Columbia" (CSM-107)  
Maanlander "Eagle" (LM-5)  
   
Landingsplaats (maan) "Zee der Stilte"
 

Apollo 10 was een succes geweest en zo kon de NASA dan ook trots aankondigen dat Apollo 11 de langverwachte inlossing van de belofte van Kennedy zou betekenen; vóór 1970 een mens op de maan te laten landen én weer heelhuids terug naar aarde te brengen.

Het was niet alleen het Amerikaanse volk dat de adem inhield. De hele wereld keek vol spanning uit naar wat ongetwijfeld een van de meest historische ogenblikken in de geschiedenis van de mensheid kon worden. De Amerikaanse TV-stations en de kranten waren al weken lang in de ban van de gebeurtenis waardoor zelfs de situatie in Vietnam tijdelijk naar de achtergrond verdween.

Miljoenen mensen waren op die 16e juli 1969 samengestroomd rond de Cape om getuige te zijn van de lancering. Ze kampeerden de nacht voorafgaande aan de lancering veelal op de stranden en langs de wegen rond Cape Canavaral.

De bemanning van Apollo 11 stapt in het busje dat hen naar het lanceerplatform zal brengen.
De Saturnus-raket wordt daar op dat moment nog volgetankt.

De ruimtepakken hebben ze al uren eerder aangetrokken en ze ademen sinds die tijd 100% zuurstof in. Dit haalt de stikstof uit het bloed wat nodig is omdat de druk aan boord maar 1/3 is van die op aarde.

Op de Cape is Launch Control gevestigd dat technisch de lancering uitvoert maar op het moment dat de Saturnusraket boven de lanceertoren uitgestegen is het commando overdraagt aan Mission Control in Houston, Texas. Om half tien die morgen bepaalde Launch Control dat alle voorwaarden voor een lancering nog steeds "Go" waren en werden de laatste 2 minuten van de start-up sequence weggetikt. 

Alles liep perfect; de 5 motoren sloegen met donderend geweld aan en hadden na 9 seconden hun maximale stuwkracht van 3.500.000 kg bereikt. Exact om 09.32.00 uur plaatselijke tijd kwam Apollo 11 los van het lanceerplatform.
Ruim 10 minuten later was de snelheid al 28.000 km/uur. Voldoende om een omloopbaan rond de aarde te bereiken.

Film (6,4MB) van de lancering van Apollo 11

Film: Lancering gezien van bovenaf

Meer multimedia

 

Na 2 uur en drie kwartier om de aarde gedraaid te hebben werd de motor van de 3e trap voor de tweede maal ontstoken om nogmaals te versnellen. Nu naar 40.000 km per uur, 10 maal sneller dan een geweerkogel!


De drie dagen durende oversteek naar de maan verliep zonder noemenswaardige problemen. Van de 4 geplande koerscorrecties was er maar één nodig om op de ideale vluchtbaan te komen. De echte problemen begonnen pas op het moment dat Apollo 11 verder ging waar Apollo 10 was opgehouden: de landing op de maan.  

Een afdaling naar het maanoppervlak begint door op 100 km hoogte de maanlander (LM) los te koppelen van de commando-module, en de motoruitlaat van de LM tegen de vliegrichting in te richten.
Vervolgens wordt de motor 30 seconden gestart.
De omloopsnelheid wordt dan lager en in plaats van om de maan heen te draaien, valt de LM in een flauwe bocht naar beneden.
Op 15 km hoogte wordt de motor weer onstoken om de de valsnelheid af te remmen. Parachutes hebben geen nut want de maan heeft geen atmosfeer.

Ook al in 1969 was er een computer aan boord. Deze berekent de juiste combinatie van stuwkracht, rollen, stampen en gieren, (thrust, roll, pitch, yaw) die naar de voorziene landingsplek moet leiden. Tijdens de afdaling sloeg de computer alarm met de meldingen "1202" en even later "1201", wat inhield dat het de hoeveelheid binnenkomende gegevens niet meer kon verwerken.
Na enig overleg wist Houston echter te melden dat het niet fataal was, als het maar niet te vaak gebeurde. Ook de computer was ontworpen volgens de NASA-stelregel: "Als je niet weet wat je moet doen, doe dan niets, om de situatie niet nog erger te maken".

In de vluchtsimulator waren de astronauten (en ook de vluchtleiding) op allerlei mogelijke problemen getraind en toevalligerwijze was de situatie met een onwillige computer een paar weken voor de lancering ook aan bod gekomen. De landing kon dan ook normaal voortgezet worden.

Het landingsterrein kwam in beeld, het bleek totaal onverwacht vol te liggen met soms metershoge rotsblokken. Armstrong besliste dat dit geen veilige plek was en nam de besturing handmatig over.
Het zoeken naar een geschikte plek zorgde voor een razendsnel verbruik van de brandstofvoorraad. Met nog maar voor 20 seconden brandstof in de tank en 6 kilometer verder dan gepland kon de maanlander aan de grond worden gezet.

Opname en tekst van de communicatie tussen Mission Control en de astronauten tijdens de landing op de maan
(Met uitleg waar ze het over hebben)

 

De Eagle was geland, de eerste voetafdruk op de maan was nu nog maar een kleine stap.


"That's one small step... " 

 

In principe had Neil Armstrong een uurtje na het aan de grond zetten van de Eagle zijn voet in het maanstof kunnen zetten, maar zo eenvoudig werkt dat niet bij de NASA.

De eerste handelingen op de maan bestonden uit het startklaar maken van de stijgtrap van de LM. Mike Collins draaide 1 maal per twee uur in de commandomodule Columbia rond de maan en iedere keer als de CM vanachter de maan tevoorschijn kwam was er een ideaal moment om de automatische rendezvous te starten. Althans, als de exacte landingsplaats in de besturings-computer ingevoerd kon worden. Maar zowel het daalprogramma, het stijgprogramma als peilingen van de radarstations op aarde gaven waardes die kilometers uit elkaar lagen.

Armstrong en Aldrin stonden dan ook al drie uur op de maan voordat de difinitive "Stay" melding van Houston kwam en de schakelaar van het stijgsysteem van "Arm" op "Unarm" gezet kon worden. Nu brak er eigenlijk nog een periode van drie uur rust aan, maar Armstrong en Aldrin gaven te kennen dat ze geen slaap hadden en dat zo snel mogelijk naar buiten wilden. Dat werd toegestaan en dus konden de life-support-systems aangesloten worden. Iets wat behoorlijk tegenviel en bijna een uur in beslag nam.

De televisiekijkers over de gehele wereld en ook in Nederland zaten al die tijd vol spanning te wachten op de eerste bewegende beelden vanaf de maan en werden vermaakt met achtergronden, animatiefilms en deskundigen die uitleg gaven. Maar uiteindelijk was dan het moment gekomen dat de camera die aan de buitenkant van de LM gemonteerd zat het openen van het zijluik liet zien.

Neil Armstrong klom uiterst voorzichtig van de ladder af naar beneden en stapte tenslotte op de voet van de landingspoot, een schijf van een 90 cm doorsnede. Nog één stapje....

Meer multimedia

 

In Houston was het zondag 20 juli 1969, 21.56 uur ( in Nederland inmiddels de maandagmorgen van de 21e juli, 03.56 uur) toen Armstrongs eerste zin vanaf de maanbodem klonk:

"That's one small step for a man, one giant leap for mankind"

"Dit is maar een kleine stap voor een man, maar het is een reusachtige sprong voor de mensheid"

Film (6,4 MB) van de eerste stap op de maan

Na dit ceremonieel was Neils eerste taak een aantal foto's te maken van de maan en daarna met een schepje wat grond en stenen op te pikken, zodat in geval van een plotselinge calamiteit in ieder geval wat monsters aan boord van de Eagle zouden zijn.
Nu was het ook de beurt aan Buzz om naar beneden te klimmen en voet op de maan te zetten. Behalve veel foto's maken, bodemmonsters verzamelen en de omgeving beschrijven werden een seismometer, een zonnewinddetector en een laser-reflectieapparaat opgesteld.


  For all mankind

Zoals JFK in 1961 al zei: "....landing a man on the Moon, and returning him safely to Earth." Het eerste gedeelte van die opdracht was volbracht, maar deel 2 moest nog beginnen. Het opstijgen vanaf de maan was uiteraard nog nooit gerepeteerd.

Voordat Buzz Aldrin en Neil Armstrong aan hun enige poging om weer bij de commandomodule te komen konden beginnen, stonden er nog een aantal plichtplegingen op het programma.

Zo werden ze verrast door een telefoontje uit het Witte Huis, vanwaar president Richard Nixon uit zijn Oval Office de astronauten inclusief Mike Collins prees voor hun heldendaden in het belang van de gehele mensheid.

De Stars and Stripes, de Amerikaanse vlag, mocht natuurlijk niet ontbreken. Deze werd met zeer veel moeite in de harde maanbodem geplant en de telescooparm aan de vlaggestok wilde ook al niet helemaal uitschuiven, waardoor het op foto's lijkt of de vlag in de wind hangt te wapperen. Bij al dat ceremonieel moet vermeld worden dat de USA nooit de maan als Amerikaans gebied claimde of daar zelfs maar toespelingen op maakte.

Aan de ladder van de maanlander zat dan ook een plaquette gemonteerd die de volgende tekst bevat:

Here man from the planet Earth first set foot upon the Moon.

July 1969, A. D.

We came in peace for all mankind.

 "Op deze plek zetten mensen van de planeet Aarde hun eerste stappen op de Maan.

Juli 1969, A.D.

Wij kwamen in vrede, namens de gehele mensheid."

Daaronder staan de handtekeningen van Armstrong, Collins, Aldrin en Nixon.

Nadat alle maanstenen aan boord waren gebracht en alle overbodige zaken (zoals de peperdure Hasselblad fotocamera) er uit waren gegooid brak nog een rustperiode aan van enkele uren. Maar het moment om op te stijgen kwam snel naderbij toen Collins in de commando module voor de zoveelste keer vanaf de achterzijde van de maan tevoorschijn kwam. Eén minuut voor het "moment suprême" zette Armstrong de stijgmotor op scherp en waren ze voor de rest overgeleverd aan de guidance computer die de stijgvlucht geheel uitgevoerd.

Om van de maan af te komen waren alle 12 mannen die op de maan landden afhankelijk van één raketmotor die op het beslissende moment kon starten, of niet... De medische apparatuur in Houston registreerde bij Neil en Buzz dan ook een behoorlijk verhoogde hartslag toen het beslissende moment naderde.

Gelukkig voor hen en de anderen knalden op het juiste moment de explosieven die de stijgtrap van de daaltrap scheiden, en sloeg de motor op tijd aan.

De lancering, die door het ontbreken van atmosfeer op de maan zo geluidloos verloopt dat het voor de astronauten lijkt alsof ze in een snelle elektrische lift staan, bracht de twee gladjes in een 70 km hoge baan om de maan. Dat is 30 km lager als de baan van de commandomodule waardoor ze in staat waren Collins "door de binnenbocht" in te halen.

Alhoewel de koppeling met de CM niet geheel probleemloos verliep (Armstrong vergat om de automatische piloot van de maanlander uit te schakelen) kon de bemanning van Apollo 11 elkaar dan toch weer de hand schudden. De laatste beslissende vuurstoot van de missie, de Trans Earth Injection slingerde de CM uit het zwaartekrachtveld van de maan. De astronauten konden op hun lauweren gaan rusten. Als de TEI goed was verlopen volgde een drie dagen durende vrije val naar de aarde waarbij de snelheid weer opliep naar 40.000 km per uur. 

Meer multimedia

Al enkele uren na de TEI hadden de schotelantennes in Spanje, Australië, en Amerika de koers en snelheid van Apollo 11 opgepikt en met die gegevens konden de computers in Houston dan weer de landingsplaats op aarde berekenen. Om ideaal uit te komen voerde Mike Collins nog een vuurstoot uit van 11 seconden waardoor de snelheid met 0,1% verlaagd werd.

Vlak bij de aarde werd de servicemodule afgestoten en de capsule met de botte kant, waar het hitteschild zit, naar de aarde gericht. Op de voorziene landingsplaats lag het vliegdekschip "U.S.S. Hornet" reeds te wachten. De NASA had de marine verzocht de "John F. Kennedy" te gebruiken ter nagedachtenis aan de vermoorde president, maar Nixon verbood dit eerbetoon aan zijn voormalige politieke tegenstander.

Apollo 11 maakte een succesvolle splashdown in de Pacific, in de buurt van Hawaii. Omdat het niet uitgesloten was dat de bemanning besmet was met een onbekend "maanvirus" dat de gehele aardse bevolking zou kunnen uitroeien, moesten ze 17 dagen in quarrantaine doorbrengen in een steriele ruimte.

Meer multimedia

Toen ze daaruit kwamen kon het feest pas echt beginnen. Tijdens een rijtoer door het cenrum van New York ondergingen ze een ticker tape parade, en moesten zich door een groot aantal galadiners, persconferenties, televisieoptredens en officiele ontvangsten heenwerken.

Een USA-goodwill-tour bracht Armstrong, Aldrin en Collins over de gehele wereld, alwaar ze de handen schudden van koningen, presidenten en andere VIP's. Begin oktober 1969 werd West-Europa aangedaan,waaronder ook Nederland en België.

Een van de vele huldigingen. Ditmaal in Kinshasa (Kongo)

De eerste maanlanding in de media

De drie astronauten begonnen in die maanden echter ook steeds meer te beseffen dat ze niets meer konden doen om hun eerdere succes te evenaren. Allen verlieten de NASA en hebben nooit meer een ruimteschip bemand.

Ondanks dat hij zelden wilde meewerken aan intervieuws, tv-shows of als promotor voor de ruimtevaart (tot verdriet van de NASA) is Neil Armstrong altijd de grote held in de publiciteit gebleven. Neil Armstrong overleed op 25 augustus 2012.

Mede daardoor kreeg Buzz Aldrin grote psychische problemen met zijn rol als tweede man die alleen maar groter werden toen zijn naam bij de gemiddelde Amerikaan in de vergetelheid begon te raken.

Mike Collins trok zich nergens iets van aan schreef een aantal zéér interesante boeken over de achtergronden van de space-race en de eerste maanlanding.

De Apollo 11 bemanning bezoekt in 2004 president Bush ter gelegenheid van het 35-jarig jubileum van de eerste maanlanding.

Vlnr. Collins, Bush, Armstrong en Aldrin

Home | Site map | Contact